Kategorie
Sprawy spadkowe

Kto dziedziczy gdy nie ma testamentu?

Gdy spadkodawca pozostawi testament, sytuacja jest na ogół prosta – spadek dziedziczy osoba lub osoby wskazane w testamencie. Kto dziedziczy jednak w sytuacji, gdy testamentu nie ma? W takiej wypadku decyduje o tym ustawa, przewidując określoną kolejność, w której do dziedziczenia dochodzą poszczególne osoby.

Dzieci i małżonek

W pierwszej kolejności dziedziczą po spadkodawcy jego dzieci oraz małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 spadku.

Sytuacja jest zatem prosta, jeśli spadkodawca miał nie więcej niż 3 dzieci. Jeśli miał jedno dziecko – dziecko i małżonek dziedziczą w częściach po 1/2. Jeśli miał dwoje dzieci – każde z dzieci dziedziczy w części 1/3 i taka sama część spadku przypadnie małżonkowi. Analogicznie będzie w przypadku gdy spadkodawca pozostawił 3 dzieci – każde z dzieci będzie dziedziczyło w 1/4 części, w takiej też części dziedziczył będzie małżonek.

Sytuacja nieco się komplikuje, gdy dzieci jest czworo i więcej. Wówczas małżonek spadkodawcy dziedziczy 1/4 część spadku, a dzieci pozostałą część (czyli 3/4) w częściach równych. Przykładowo zatem, jeśli spadkodawca miał 4 dzieci, udziały poszczególnych osób będą wyglądały następująco: małżonek – 1/4, każde z czworga dzieci – 3/16 spadku (bo: 3/4 : 4 = 3/16).

Gdy dziecko nie dożyło otwarcia spadku

Jeśli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

Przykład: spadkodawca był wdowcem, miał syna i córkę. Syn spadkodawcy zmarł przed spadkodawcą, ale pozostawił dwoje dzieci (wnuków spadkodawcy). W takiej sytuacji spadek odziedziczy córka spadkodawcy w części 1/2, a pozostała część spadku, która powinna przypaść nieżyjącemu synowi spadkodawcy, przypadnie jego dzieciom (wnukom spadkodawcy) w częściach równych. Każde z wnuków będzie zatem dziedziczyło w 1/4 części.

Kto dziedziczy, gdy spadkodawca nie ma dzieci?

Może się jednak zdarzyć, że spadkodawca nie ma dzieci. W takim wypadku powołani do spadku są z mocy ustawy małżonek spadkodawcy i jego rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców wynosi 1/4 całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

Jeżeli spadkodawcy nie miał dzieci i nie miał małżonka, cały spadek dziedziczą po nim rodzice w częściach równych.

Może się jednak zdarzyć, że jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku. W takim wypadku udział, który przypadałby temu rodzicowi, dziedziczy rodzeństwo spadkodawcy w częściach równych.

Przykład: spadkodawca nie miał dzieci, miał żonę, dwóch braci, a w chwili śmierci spadkodawcy żyła tylko jego matka (ojciec zmarł wcześniej). W takiej sytuacji spadek odziedziczy żona w części 1/2, matka w części 1/4 oraz bracia spadkodawcy – każdy w 1/8 części. Część, która przypadłaby ojcu (1/4), dzielona jest równo pomiędzy rodzeństwem spadkodawcy (1/4 : 2 = 1/8).

Może zdarzyć się i tak, że ktoś z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku, ale pozostawi zstępnych (dzieci, wnuki, itd.). W takim wypadku udział spadkowy tej osoby przypada właśnie jej zstępnym.

Przykład: spadkodawca nie miał dzieci i małżonka, w chwili jego śmierci nie żyli już jego rodzice. Miał brata i siostrę, przy czym siostra zmarła wiele lat temu, pozostawiając dwóch synów. W takiej sytuacji spadek odziedziczy brat spadkodawcy w 1/2 oraz dwóch siostrzeńców spadkodawcy – każdy z nich w części 1/4 całości spadku.

Możliwa jest również sytuacja, w której spadkodawca nie ma zstępnych (dzieci, wnuków, itd.) i rodzeństwa. Nie ma również dzieci rodzeństwa (siostrzeńców, bratanków). W chwili śmierci spadkodawcy żyje jednak jedno z rodziców spadkodawcy oraz małżonek spadkodawcy. W takiej sytuacji spadek odziedziczy małżonek i żyjący rodzic. Będą dziedziczyć w częściach równych (każdy 1/2 część spadku).

Można zauważyć, że małżonek spadkodawcy dziedziczący z ustawy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, dziedziczy zawsze 1/2 część spadku. Reguła ta wynika wprost z przepisów.

Kiedy małżonek dziedziczy cały spadek?

W zasadzie jest tylko jedna sytuacja, w której małżonek odziedziczy po spadkodawcy cały spadek. Będzie tak w sytuacji, rodzice spadkodawcy nie dożyją otwarcia spadku i jednocześnie spadkodawca nie pozostawi zstępnych (dzieci, wnuków. itd.), rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa.

Oczywiście cały czas mówimy o dziedziczeniu ustawowym, a więc gdy nie ma testamentu. Małżonek może bowiem (zresztą jak każda inna osoba) odziedziczyć cały spadek również na podstawie testamentu.

Kiedy dziedziczą dziadkowie spadkodawcy?

W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy. Dziadkowie spadkodawcy dziedziczą w takiej sytuacji w częściach równych.

Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. W praktyce będzie to zatem najczęściej oznaczało dziedziczenie rodzeństwa jednego z rodziców spadkodawcy (wujka lub ciotki spadkodawcy). Ewentualnie: dzieci tego rodzeństwa, czyli kuzynostwa spadkodawcy. Idąc jeszcze dalej – dziedziczyć mogą również dzieci kuzynostwa spadkodawcy. Jest to już dość daleki stopień pokrewieństwa.

Jeżeli jedno z dziadków dziedziczących z ustawy nie dożyło otwarcia spadku i nie pozostawiło zstępnych, jego udział przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Kto dziedziczy spadek gdy nie ma krewnych i małżonka?

Gdy spadkodawca nie ma krewnych i małżonka mogą dojść do dziedziczenia pasierb i pasierbica spadkodawcy

Pasierb i pasierbica to dzieci małżonka spadkodawcy, nie będące jednocześnie dziećmi samego spadkodawcy. Jest jednak pewien warunek, aby pasierb lub pasierbica mogli dziedziczyć. Kodeks cywilny dopuszcza taką możliwość tylko w wypadku, gdy żadne z rodziców pasierba lub pasierbicy nie dożyło chwili otwarcia spadku. Regulacja uzależniająca dziedziczenie pasierba lub pasierbicy od tego, czy jego rodzice zmarli przed spadkodawcą, bywa oceniana jako kontrowersyjna.

W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu.

Może się tak zdarzyć, że ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić. Może się również okazać, że ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą. W takich wypadkach spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

Zainteresował Cię artykuł?
Chcesz porozmawiać o swojej sprawie? Umów się na spotkanie w kancelarii lub skontaktuj się ze mną mailowo.

Zobacz dane kontaktowe